De fawn-reactie (pleasen)
De fawn-reactie is een overlevingsreactie waarbij je zenuwstelsel een dreiging ontlaadt door te sussen, de ander te pleasen, mee te gaan en jezelf klein te maken, in plaats van te vechten, te vluchten of te bevriezen.
Vechten, vluchten en bevriezen kent bijna iedereen. Therapeut Pete Walker noemde pleasen de vierde, vanuit zijn werk met complex trauma. Waar terugvechten of weglopen nooit een optie was, vonden sommige zenuwstelsels een andere uitgang: nuttig zijn, meegaand zijn, prettig zijn om in de buurt te hebben, zodat het gevaar zakt.
De aanleiding is vaak iemand van wie de stemming de kamer bepaalde. Een kind dat niet weg kon, leerde gezichten lezen, de kleinste omslag vroeg te zien en alles glad te strijken voordat het escaleerde. Dat lezen is een vaardigheid, en het hield de rust. De prijs is dat de bedrading aan blijft staan. Jaren later zet een kortaf mailtje of een iets koelere toon dezelfde reflex aan als ooit een echte dreiging.
In een lichaam voelt het als ja zeggen voordat de vraag af is, als een sorry dat zich al vormt voor iets wat niet van jou was, als je eigen mening die wegzakt op het moment dat een gezicht dichtklapt. Het een reactie noemen in plaats van een karakterfout is meestal waar een keuze voor het eerst mogelijk wordt.
Herken je jezelf hierin?
Doe de gratis test, twee minuten →Herken je jezelf hierin? Doe de gratis test, twee minuten
Verwante begrippen
Bronnen
- Pete Walker (2013), 'Complex PTSD: From Surviving to Thriving' (pleasen als vierde traumareactie).
Laatst gecontroleerd 2026-06-12
