Aangeleerde hulpeloosheid

Psycholoog Martin Seligman beschreef aangeleerde hulpeloosheid in onderzoek waarin mensen en dieren stopten met ontsnappen aan iets onaangenaams zodra ze geleerd hadden dat hun handelen geen effect had. Die les wordt algemeen: als niets wat je deed de uitkomst veranderde, grijp je op een gegeven moment helemaal niet meer naar de hendel.

In een pleaspatroon klinkt dat als “het heeft geen zin om te vragen, ze doen toch wat ze willen” of “mijn behoeften veranderen er niets aan”. Groeide je op waar je voorkeuren werden overruled of genegeerd, dan heb je misschien vroeg geleerd dat iets willen de moeite van het uitspreken niet waard was.

De toestand is aangeleerd, en dat betekent dat hij zachter wordt met bewijs dat de hendel het nu wél doet. Eén klein verzoek dat landt, één grens die houdt, begint de oude conclusie bij te stellen. Je bent niet machteloos. Je draait een voorspelling die is gebouwd in een tijd dat je dat wel was.