← Alle begrippen

De dramadriehoek

De dramadriehoek is een model van vastgelopen conflict met drie rollen: Slachtoffer, Redder en Aanklager. Mensen wisselen ertussen, en de rollen houden het drama in cirkels draaien in plaats van het op te lossen. Pleasers stappen er meestal in als Redder.

Stephen Karpman tekende hem in 1968 als een driehoek met drie hoeken. Het Slachtoffer voelt zich machteloos en tekortgedaan. De Redder duikt erin om te helpen en op te lossen, vaak ongevraagd. De Aanklager geeft schuld, bekritiseert en stuurt. De val is dat niemand blijft zitten: een Redder die zich niet gewaardeerd voelt schuift door naar Slachtoffer, een Slachtoffer dat uithaalt wordt Aanklager, en zo draait het rond. De rollen voelen als karakter, maar het zijn posities in een lus.

Als je pleast, voelt de hoek van de Redder als thuis. Helpen is hoe je je plek verdient en je eigen onrust dempt, dus stap je in om problemen op te lossen die niet van jou waren, geef je advies waar niemand om vroeg, en neem je verantwoordelijkheid voor hoe iedereen zich voelt. Het lijkt gul, en het komt uit een echte plek. Maar redden zet de ander stilletjes neer als hulpeloos, en wordt de moeite niet terugbetaald, dan zak je door naar de hoek van het Slachtoffer: na alles wat ik voor ze doe. Die wrok verraadt dat je op de driehoek stond.

Eraf stappen betekent niet dat je ophoudt met geven om mensen. In de gezondere versie van het model wordt de Redder een coach die steunt zonder over te nemen, het Slachtoffer iemand die de volgende stap zelf zet, en de Aanklager iemand die eerlijk is zonder aan te vallen. Voor een pleaser in herstel begint het klein: vraag voordat je helpt, laat anderen hun eigen problemen dragen, en behandel de neiging om op te lossen als signaal, niet als opdracht. Je kunt om iemand geven zonder diens leven te regelen.

Herken je jezelf hierin?

Doe de gratis test, twee minuten →
Naar het artikelGrenzen in een relatie

Veelgestelde vragen

Wat is de dramadriehoek?

De dramadriehoek, in 1968 getekend door Stephen Karpman, is een model van vastgelopen conflict met drie rollen: Slachtoffer, Redder en Aanklager. Mensen wisselen tussen de rollen, waardoor het conflict blijft rondcirkelen in plaats van opgelost te raken.

Waarom belanden pleasers in de rol van Redder?

Omdat helpen voor veel pleasers de manier is om erbij te horen en de eigen onrust te dempen. Instappen om op te lossen, te adviseren en verantwoordelijkheid te nemen voor andermans gevoelens voelt gul, maar het zet de ander neer als hulpeloos en verzuurt vaak tot wrok.

Hoe stap je uit de dramadriehoek?

Niet door op te houden met geven om mensen, maar door anders te geven: vraag voordat je helpt, laat anderen hun eigen problemen dragen, en behandel de drang om op te lossen als signaal in plaats van als opdracht. In de gezondere versie wordt de Redder iemand die steunt zonder over te nemen.

Herken je jezelf hierin? Doe de gratis test, twee minuten

Bronnen

  • Stephen Karpman (1968), 'Fairy Tales and Script Drama Analysis' (de dramadriehoek van Karpman).

Laatst gecontroleerd 2026-06-12